Staatshulp en afhanklikheid

lots-of-cash-300x190Koerante berig dat daar meer as 16 miljoen mense in Suid Afrika is wat toelaes ontvang. Reeds in 2009, toe 13 miljoen mense toelaes ontvang het, het President Zuma gesê dat toelaes gesien moet word as ‘n tydelike oplossing en dat daar fout is omdat soveel miljoene afhanklik daarvan is. Hy het toe gestel dat daar ernstig gefokus moet word om ‘n volhoubare werkskeppingsstrategie in SA te skep (http://www.sanews.gov.za/south-africa/social-grants-are-only-temporary-measure). Dit het nie gebeur nie, daarom dat daar nou 16 miljoen is wat toelaes ontvang. Ek is onmiddelik ontsteld omdat ek ‘n opvatting het dat baie van hierdie mense net meer en meer afhanklik van die regering gemaak word. Ek praat natuurlik nie van kinders, gestremdes en bejaardes nie. In SA is daar baie gratis dienste, subsidies en verskillende vorme van regeringshulp. Of armoede syfers toeneem of afneem of hoe dit geinterpreteer of verstaan word, is nie waaroor ek wil skryf nie.

Daar is gedurig gewigtige debatte en sterk gevoelens oor die goed of sleg van toelaes en ander vorme van ondersteuning of staatshulp. Ek moes egter my opvatting verander, want studies in SA wys dat toelaes mense nie afhanklik maak nie. Daar is bewys dat omstandighede vir veral kinders in gesinne wat toelaes ontvang, verbeter in terme van toegang tot skoolopleiding, gesondheidsversorging en voeding. Mense wat vraelyste voltooi het, het genoem dat hulle eerder wil werk as om toelaes te ontvang en resultate wys ook dat mense wat toelaes ontvang, wel makliker toetree tot die arbeidsmag as die wat nie hulp ontvang nie (Samson et al. 2004, Surender et al. 2010 en Posel et al. 2004).

Dan is daar die ander kant van die saak, waar baie van ons wonder of mense wat hulp ontvang,  later besluit om nie ‘n poging aan te wend om hulle omstandighede te verbeter nie en dan afhanklik bly van die regering. Daar is selfs berigte dat meisies swanger word slegs om die kindertoelae te kan ontvang. Studies in SA bewys dit egter ook verkeerd. Maar uit die bietjie navorsing wat ek al oor armoede gedoen het, weet ek dat dit ‘n  baie komplekse en moeilik-oplosbare verskynsel is.  Die studies wat in SA gedoen is oor afhanklikheid het nie die psigo-sosiale dimensies en oorsake van armoede in ag geneem nie.  Armoede gaan nie net oor ‘n tekort aan geld nie en om ‘n toelae of werk te kry, is ook nie ‘n towerstaf wat die probleem oplos nie. Maar…. ek het wel toenemend die gevoel dat die verskynsel van armoede in SA nie heeltemal vergelyk kan word met armoede in die res van die wêreld nie. Hier is beslis bykomende polities-, ekonomiese en historiese feite wat in ag geneem moet word.

Die probleem is dat die regering dit nie regkry om armoede en werkloosheid uit te wis nie. Toelaes moet daargestel word om kwesbares te beskerm en tydelik te help, maar dit alleen kan nooit armoede verlig nie. Daar moet ook ‘n sin van verantwoordelikheid oorgedra word – dat almal weet dat hulp tydelik is en dat dit van almal verwag word om vir hulself en hulle gesinne te sorg. Die vraag is eerder hoekom dit so moeilik is om armoede uit te wis.

Die polities – ekonomiese omstandighede in SA dra daartoe by dat daar van die produktiewe rykes verwag word om meer te gee om ongelykheid uit te wis en dat dit geregverdig word deur die verlede. ‘n Situasie het ontstaan waar daar geglo word dat die rykes dit kan bekostig om te gee en die armes dit nodig het en so word die kringloop in stand gehou omdat die regering dit nie regkry om die ekonomie te verbeter en werksgeleenthede te skep nie.

Die punt is, as die regering nie finansiële ondersteuning balanseer met genoegsame opleiding en opvoeding en werkskepping nie en solank die kultuur bestaan waar mense verwag dat daar net gegee en gegee moet word, is dit onmoontlik om te keer dat afhanklikheid gaan ontwikkel.

Ek het amper nie hierdie blog geskryf nie omdat daar soveel veranderlikes is wat ‘n rol speel in ‘n bespreking van hierdie onderwerp. Ek sal graag wil hoor wat julle hieroor dink?

  • 1
  •  
  •  
Nicolien Welthagen Deur Nicolien Welthagen


Registreer / Register

Oops! We could not locate your form.

Maak toe / Close